टीम AM : ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचं वयाच्या 75 व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झालं आहे. मराठी सिनेसृष्टीसह बॉलिवूडमध्येही आपल्या अभिनयाचा ठसा उमटवलेल्या नाना पाटेकर यांच्या निधनाने कलाविश्वासह महाराष्ट्रावरही शोककळा पसरली आहे. नानांच्या रुपाने प्रतिभावंत कलाकारासह सामाजिक भान असलेलं उमदं व्यक्तिमत्व हरपल्याने सर्वत्र हळहळ व्यक्त केली जात आहे. कलाकार सामाजिक, राजकीय भूमिका घेत नसल्याचा आक्षेप वारंवार घेतला जातो. मात्र नाना पाटेकर हे नेहमीच याला अपवाद राहिले. सामाजिक घटनांवर आणि राजकीय परिस्थितीवर कसलाही मुलाहिजा न ठेवता ते आपल्या रोखठोक शैलीत भाष्य करत असत. नानांच्या याच स्वभावाचा प्रत्यय काही वर्षांपूर्वी एका जाहीर मुलाखतीतही आला होता.
एका मराठी वृत्तपत्राच्या कार्यक्रमात नाना पाटेकर यांनी 2022 साली राज्याचे तत्कालीन मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची जाहीर मुलाखत घेतली होती. या मुलाखतीची सुरुवातच नानांनी मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्र्यांना कठोर प्रश्न विचारत केली. “तुमच्या दोघांपैकी कोणीही उत्तर द्या… मतदार म्हणून आम्हाला किंमत आहे का ?” नानांनी मुलाखतीच्या सुरुवातीलाच विचारलेल्या या रोखठोक प्रश्नानंतर मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्रीही काही क्षणासाठी निरुत्तर झाले. त्यानंतर नानांच्या प्रश्नाला उत्तर देताना देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, “आमची किंमत तुमच्या भरवशावर ठरते. तुमची किंमत कमी झाली तर आमची कशी राहील ?” फडणवीसांच्या या उत्तरानंतरही समाधान न झाल्याने नाना म्हणाले, “हे बोलण्यापुरतं झालं. पण आम्ही एकदा मत दिल्यानंतर पुढील पाच वर्षांसाठी आम्ही खिजगणतीत नसतो का ? एक गैरसमज टाळा. कोणालातरी अडचणीत आणण्यासाठी मी हे प्रश्न विचारत नाही. पण एक जनसामान्य म्हणून मनात आलेला हा प्रश्न आहे. आम्ही तुम्हाला मत देतो, पण तुम्ही आश्वासनांची पूर्तता केली नाही तर आम्ही काय करायचं ?” असं म्हणत नाना पाटेकर यांनी आपल्या प्रश्नातून मुख्यमंत्री – उपमुख्यमंत्र्यांची कोंडी केली होती.
दरम्यान, “आज आपल्या अवतीभोवती ज्या सामाजिक आणि राजकीय घडामोडी घडत आहे, त्या पाहून कधीकधी घुसमट होते. मात्र तुम्ही भूमिकेच्या माध्यमातून तुम्ही त्यावर टिप्पणी करु शकता, त्यावर भाष्य करु शकता,” असंही नाना पाटेकर मागील वर्षी झालेल्या एका कार्यक्रमात म्हणाले होते. राजकीय परिस्थितीवर बेधडक भाष्य करूनही नाना पाटेकर यांचे सर्वपक्षीय नेत्यांसोबत नेहमी चांगले संबंध टिकून होते. विविध नेत्यांनी अनेकदा जाहीर व्यासपीठांवरून नानांच्या अभिनयासह त्यांच्या सामाजिक कामाचं कौतुक केलं आहे.
नाना पाटेकर यांचं सामाजिक काम
अभिनेते नाना पाटेकर आणि मकरंद अनासपुरे यांनी 2015 साली ‘नाम’ फाऊंडेशन या संस्थेची स्थापना केली होती. या संस्थेच्या माध्यमातून समाजातील विविध घटकांसाठी काम केलं जात. यामध्ये दुष्काळग्रस्त आणि आत्महत्याग्रस्त शेतकरी कुटुंबांना आर्थिक मदत करणे, गरीब आणि शेतकरी कुटुंबातील मुलींच्या विवाहासाठी आर्थिक हातभार लावणे, नद्यांचे खोलीकरण, अतिवृष्टीमुळे संकट आलेल्या शेतकऱ्यांची मदत, अशी विविध कामे केली जात होती.
दरम्यान, नाना पाटेकर यांनी 1978 मध्ये आलेल्या ‘गमन’ सिनेमातून फिल्म इंडस्ट्रीमध्ये पदार्पण केलं होतं. त्यानंतर नानांनी कधी मागे वळून पाहिलं नाही. विविध भूमिकांमध्ये त्यांनी आपल्या अभिनयाचा ठसा उमटवला. ‘गिड्ड’, ‘प्रहार’, ‘प्रतिघाट’ या सिनेमांमधल्या नाना यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. मराठी सिनेसृष्टीतही ‘भालू’, ‘पक पक पकाक’, ‘देऊळ’, ‘नटसम्राट’, ‘आपला माणूस’ या सिनेमांमधून नाना पाटेकर यांनी प्रेक्षकांच्या मनावर गारूड निर्माण केलं.
