टीम AM : गणेशोत्सव सुरू झाला की वातावरणात भक्ती आणि उत्साहाचं वेगळंच मिश्रण पाहायला मिळतं. गणपती बाप्पाच्या आगमनापासून विसर्जनापर्यंत अनेक गाणी कानावर पडतात. मात्र काही गाणी अशी आहेत, जी कितीही वर्षे झाली तरी त्यांची लोकप्रियता कमी होत नाही. ‘देवा हो देवा गणपती देवा, तुमसे बढ़कर कौन’ हे त्यापैकीच एक गाणं.
1981 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘हम से बढ़कर कौन’ या चित्रपटातील हे गाणं आजही गणेशोत्सवाच्या काळात मोठ्या उत्साहाने वाजवलं जातं. या गाण्याला मोहम्मद रफी, आशा भोसले, भूपिंदर सिंह, शैलेंद्र सिंह आणि सपन चक्रवर्ती यांनी आवाज दिला आहे. संगीत राम-लक्ष्मण यांचं असून गीत रविंदर रावल यांनी लिहिलं होतं.
रफींच्या आवाजाने गाण्याला मिळाली खास ओळख
गाण्यात अनेक प्रसिद्ध गायकांचे आवाज असले तरी मोहम्मद रफींचा आवाज विशेष लक्ष वेधून घेतो. त्यांच्या आवाजातील भक्तीभाव आणि उत्साहामुळे हे गाणं श्रोत्यांच्या मनात कायमचं घर करून राहिलं. विशेष म्हणजे, या गाण्याच्या रेकॉर्डिंगशी रफींच्या तब्येतीचा एक किस्सा जोडला जातो. रेकॉर्डिंगच्या वेळी त्यांना ताप होता, तरीही त्यांनी गाणं पूर्ण केलं, असं काही वृत्तांतांमध्ये सांगितलं जातं. त्यांच्या कामाप्रती असलेली निष्ठा आणि गायकीबद्दलचं समर्पण या कथेतून दिसून येतं.
‘देवा हो देवा’ का ठरलं गणेशोत्सवाचं आवडतं गाणं ?
या गाण्याची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे त्यातील भक्ती आणि जल्लोषाचा सुंदर मेळ. गणपतीचं नाव घेताना निर्माण होणारा उत्साह गाण्याच्या संगीतामध्येही जाणवतो. त्यामुळे हे गाणं फक्त चित्रपटापुरतं मर्यादित राहिलं नाही. गणेश मंडळांमध्ये, घरगुती गणपतीच्या कार्यक्रमांमध्ये आणि बाप्पाच्या मिरवणुकांमध्येही हे गाणं अनेक वर्षांपासून ऐकायला मिळतं. विशेषतः ‘गणपती बाप्पा मोरया’ चा जयघोष आणि गाण्याची लय यामुळे गर्दीमध्ये उत्साहाचं वातावरण निर्माण होतं.
चार दशकांहून अधिक काळ उलटला, तरी क्रेझ कायम…!
हे गाणं प्रदर्शित होऊन चार दशकांहून अधिक काळ झाला आहे. या काळात संगीताची शैली बदलली, नवीन गायक आले, गणेशोत्सवातील गाण्यांची पद्धत बदलली आणि डीजे संस्कृतीही वाढली. तरीही ‘देवा हो देवा’ आजच्या पिढीलाही तितकंच ओळखीचं आहे. याचं कारण म्हणजे गाण्याचे साधे शब्द, लक्षात राहणारी चाल आणि दिग्गज गायकांचे आवाज. त्यात मोहम्मद रफी यांचा आवाज असल्यामुळे या गाण्याला एक वेगळीच भावनिक आणि संगीताची ताकद मिळते.
रफींचा आवाज आजही बाप्पाच्या उत्सवात घुमतो
मोहम्मद रफी यांचं निधन 1980 मध्ये झालं. मात्र त्यानंतर प्रदर्शित झालेल्या हम से बढ़कर कौनमधील ‘देवा हो देवा’ हे गाणं त्यांच्या आवाजाची लोकप्रियता किती मोठी होती, याची आठवण करून देतं. आजही गणेशोत्सवात हे गाणं वाजलं की जुन्या पिढीच्या आठवणी ताज्या होतात आणि नव्या पिढीलाही त्याची ताल धरावीशी वाटते. त्यामुळे जवळपास 45 वर्षांनंतरही ‘देवा हो देवा गणपती देवा’ हे गणेशोत्सवाच्या शानमध्ये आपलं स्थान टिकवून आहे. बाप्पाच्या भक्तीत आधुनिक गाण्यांची भर पडत असली, तरी रफींच्या आवाजातील या गाण्याची जागा मात्र अजूनही कुणी घेऊ शकलेलं नाही.
