टीम AM : गरिबीचं खरं दुःख काय असतं, हे समजून घेण्यासाठी त्यांनी केवळ बंद खोलीत बसून पुस्तकं वाचली नाहीत, तर बेघर लोकांसोबत फुटपाथवर रात्री काढल्या. त्यांच्या याच प्रत्यक्ष अनुभवातून मिळालेल्या जाणिवांनी पुढे भारतातील भुकेविरुद्धच्या लढ्याला नवी आणि भक्कम दिशा दिली.
बेल्जियममध्ये जन्मलेले अर्थशास्त्रज्ञ Jean Dreze हे केवळ आकडेवारी आणि संशोधनपत्रांच्या आधारे गरिबीचा अभ्यास करणाऱ्यांपैकी नाहीत. 1980 च्या दशकात लंडनमध्ये राहत असताना त्यांनी बेघर लोकांसोबत आयुष्याचा काही काळ घालवला. एका रिकाम्या रुग्णालयात त्यांच्यासोबत स्वयंपाक केला. ज्यांच्याकडे डोकं टेकवण्यासाठीही जागा नव्हती, अशा लोकांसाठी रिकाम्या इमारती खुल्या करून देण्याच्या चळवळीतही ते सहभागी झाले.
1959 मध्ये जन्मलेले ज्याँ 1979 मध्ये भारतात आले. इथे त्यांनी ग्रामीण जीवन जवळून समजून घेण्यासाठी अनेक वर्षे घालवली. गावकऱ्यांचं म्हणणं ऐकून घेतलं आणि भूक व विषमतेची कटू वास्तव समजून घेतली. 2002 मध्ये त्यांनी अधिकृतपणे भारतीय नागरिकत्व स्वीकारलं आणि या देशालाच आपलं कायमचं घर व कार्यभूमी बनवलं.
Jean Dreze यांनी ‘अन्नाचा अधिकार’ मोहिमेत महत्त्वाची भूमिका बजावली. यासोबतच MGNREGA आणि National Food Security Act यांसारख्या ऐतिहासिक सामाजिक योजनांची आखणी करण्यातही त्यांनी मोठं योगदान दिलं. या योजनांमुळे आज कोट्यवधी ग्रामीण कुटुंबांना रोजगार आणि अन्नाची हमी मिळते. त्यांचं संशोधन बालपोषण, शिक्षण आणि आरोग्यसेवा यांसारख्या मूलभूत आणि अत्यावश्यक मुद्द्यांवरही सखोलपणे भाष्य करतं.
ज्याँ द्रेझ यांच्यासाठी अर्थशास्त्र हा केवळ आकड्यांचा खेळ कधीच नव्हता. लोकांच्या संघर्षांचं वास्तव समजून घेणं आणि प्रत्येक व्यक्तीला सन्मानाने जगण्याचा हक्क मिळेल, अशी व्यवस्था निर्माण करणं, हाच त्यांच्या अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनाचा गाभा आहे.
